Je hoeft maar een paar seconden naar bepaalde muziek te luisteren om te merken dat er iets in je verandert.
Een rustig nummer kan je ademhaling vertragen. Een vertrouwde melodie kan herinneringen oproepen. Een diepe bas kan je letterlijk in je lichaam voelen. En soms kan één bepaalde klank je een gevoel van rust geven die moeilijk in woorden uit te leggen is.
Dat is precies waar sound healing op voortbouwt.
Binnen Wohoflow gebruik ik klank en vibratie als onderdeel van sommige massages en rituelen. Niet omdat geluid een magische manier zou zijn om het lichaam te "helen", maar omdat geluid een bijzondere invloed kan hebben op onze aandacht, emoties, ademhaling en ervaring van ontspanning.
Maar wat gebeurt er nu eigenlijk? En wat zegt de wetenschap over sound healing?
Waarom kan muziek zoveel met je doen?
Muziek is bijzonder omdat verschillende hersengebieden tegelijkertijd betrokken kunnen zijn bij het verwerken ervan.
Ritme, melodie, toonhoogte, verwachting en emotionele betekenis worden allemaal verwerkt door een complex netwerk van hersengebieden.
Muziek kan daardoor invloed hebben op: aandacht, stemming, herinneringen, beweging, ademhaling, hartslag, stressbeleving.
Een bekend voorbeeld is tempo.
Rustige muziek kan bij sommige mensen leiden tot een lagere hartslag en een gevoel van ontspanning, terwijl snelle ritmes juist activerend kunnen werken.
Je lichaam luistert dus niet alleen met de oren, het reageert ook op het ritme en de betekenis die je aan geluid geeft.
Wat is sound healing?
Sound healing, of klanktherapie, is een verzamelnaam voor verschillende praktijken waarbij geluid bewust wordt gebruikt om ontspanning, lichaamsbewustzijn of emotioneel welzijn te ondersteunen.
Daarbij kunnen verschillende instrumenten worden gebruikt, zoals: klankschalen, gong, koshi's, rainsticks, stem en zang, drums, tuning forks, monochorde of andere snaarinstrumenten, chimes, oceandrums etc.
Er bestaat dus niet één vaste methode.
Sommige vormen zijn heel meditatief en bestaan voornamelijk uit luisteren. Andere maken gebruik van instrumenten die dicht bij of zelfs op het lichaam worden geplaatst, waardoor iemand niet alleen geluid hoort maar ook bepaalde trillingen kan voelen.
Dat laatste is interessant, want geluid is uiteindelijk een fysiek verschijnsel.
Geluid is letterlijk een trilling
Wanneer een instrument geluid maakt, ontstaat er een trilling in de lucht.
Die trillingen bewegen als geluidsgolven door de omgeving en bereiken vervolgens je oren. Daar worden ze omgezet in elektrische signalen die via het zenuwstelsel naar je hersenen worden gestuurd.
Maar geluid kan je soms ook voelen. Denk maar aan een concert waarbij je de bas door je borstkas voelt trillen, wanneer je je hand op een gitaar legt terwijl iemand een snaar aanslaat of wanneer je naast een gong staat en de vibratie ervan bijna lichamelijk lijkt te voelen.
Ons lichaam bestaat voor een groot deel uit water en zacht weefsel, maar dat betekent niet dat een bepaalde frequentie daardoor automatisch een specifiek orgaan kan "stemmen" of genezen.
Dat is een populaire claim binnen sommige vormen van sound healing, maar daarvoor is momenteel onvoldoende wetenschappelijk bewijs.
De interessante vraag is daarom niet zozeer: "Welke frequentie geneest welk lichaamsdeel?"
maar eerder: "Hoe reageert ons zenuwstelsel op geluid, ritme, muziek en vibratie?"
Waar komt sound healing vandaan?
Het gebruik van geluid, zang, ritme en muziek binnen rituelen is waarschijnlijk zo oud als de mensheid zelf.
In verschillende culturen werden zang, drums, fluiten, ratels en andere instrumenten gebruikt tijdens ceremonies, gebed, overgangsrituelen en gemeenschappelijke bijeenkomsten.
Ook in boeddhistische en Tibetaanse tradities worden instrumenten zoals klankschalen, gongs en gezangen gebruikt tijdens spirituele praktijken.
Het is echter belangrijk om een moderne wellnesspraktijk zoals "sound bath" niet zomaar gelijk te stellen aan deze eeuwenoude tradities.
De hedendaagse sound healing-industrie combineert elementen uit verschillende tradities met moderne meditatie- en wellnesspraktijken.
Sound healing en het zenuwstelsel
Een belangrijk onderdeel bij ontspanning is ons autonome zenuwstelsel.
Dit systeem regelt allerlei processen waar je normaal niet bewust over nadenkt, zoals hartslag, ademhaling, spijsvertering en pupilgrootte.
Wanneer je stress ervaart, wordt je lichaam voorbereid op actie. Je hartslag kan stijgen, je ademhaling wordt oppervlakkiger en je aandacht wordt meer naar mogelijke bedreigingen gericht.
Tijdens diepe ontspanning gebeurt het tegenovergestelde. Je ademhaling kan vertragen, je spieren kunnen minder gespannen worden en je aandacht verschuift meer naar het hier en nu.
Een rustige sound healing-sessie creëert een omgeving waarin dit soort ontspanning gemakkelijker kan ontstaan.
De combinatie van liggen, weinig prikkels, gesloten ogen, rustige klanken en een voorspelbare omgeving kan je aandacht naar binnen brengen.
Het is dus niet noodzakelijk de klankschaal op zichzelf die voor ontspanning zorgt.
Het kan de volledige context zijn.
Waarom kan een klankschaal zo ontspannend voelen?
Wanneer je een schaal aanslaat, ontstaan verschillende frequenties en boventonen die samen het karakteristieke geluid vormen.
Die klank verandert bovendien voortdurend terwijl hij uitsterft.
Dat maakt het geluid minder voorspelbaar dan bijvoorbeeld een constante toon, maar tegelijkertijd zacht en repetitief.
Voor veel mensen kan dit helpen om de aandacht weg te halen van gedachten en naar het directe zintuiglijke moment te brengen.
Kan sound healing je hersengolven veranderen?
Dit is een claim die je vaak tegenkomt.
Je hoort bijvoorbeeld dat bepaalde klanken je hersenen naar een "theta state" of "delta state" zouden brengen.
Er is inderdaad onderzoek naar muziek, auditieve stimulatie en hersenactiviteit, en sommige studies laten veranderingen zien in bepaalde patronen van hersenactiviteit tijdens ontspanning of muziek luisteren.
Maar de werkelijkheid is complexer dan dat. Onze hersenen zijn geen radio die je simpelweg op een bepaalde frequentie kunt afstemmen.
De effecten hangen onder andere af van het type geluid, de persoon, de context, verwachtingen en de emotionele betekenis van de muziek.
Daarom zou ik binnen sound healing liever spreken over het ondersteunen van ontspanning en veranderde aandachtstoestanden dan over het "resetten" of "herprogrammeren" van je hersengolven.
Kunnen klanken je lichaam "helen"?
Het woord healing kan verwarrend zijn. Binnen de wellnesswereld wordt het soms gebruikt alsof een klankschaal letterlijk beschadigd weefsel kan herstellen of een ziekte kan genezen. Daarvoor is geen overtuigend bewijs.
Wanneer ik bij Wohoflow over healing spreek, bedoel ik iets anders.
Healing kan ook betekenen: ruimte maken om te rusten, opnieuw contact maken met je lichaam, je zenuwstelsel een pauze geven, bewuster worden van wat je voelt, een moment creëren waarin je niet hoeft te presteren.
Dat zijn geen kleine dingen, maar het zijn ook geen medische claims.
Wat zegt de wetenschap over sound healing?
Hier wordt het interessant.
Er is behoorlijk wat onderzoek naar muziektherapie en muziekinterventies, maar veel minder naar sound healing zoals die vandaag in wellnesspraktijken wordt aangeboden.
Onderzoek naar muziekinterventies laat onder andere zien dat muziek kan bijdragen aan ontspanning en het verminderen van ervaren stress en angst in bepaalde situaties.
Er zijn ook studies naar muziek rondom medische procedures, slaap, pijn en psychologisch welzijn.
De resultaten zijn echter afhankelijk van de specifieke interventie en doelgroep.
Voor klankschalen en sound baths is het onderzoek veel beperkter.
Een kleine studie uit 2016 onderzocht bijvoorbeeld het effect van een klankschaalmeditatie op stemming en spanning en rapporteerde positieve veranderingen. Maar dit soort onderzoek is nog te beperkt om te concluderen dat klankschalen specifieke medische aandoeningen behandelen. Daarom gebruik ik sound healing niet als medische therapie.
Ik zie het als een complementaire manier om ontspanning, aandacht en lichaamsbewustzijn te ondersteunen.
Wanneer is voorzichtigheid nodig?
Sound healing is voor de meeste mensen een laagdrempelige ontspanningservaring, maar ook hier geldt dat meer niet altijd beter is.
Mensen met tinnitus, hyperacusis, migraine of een sterke gevoeligheid voor geluid kunnen bovendien anders reageren op bepaalde instrumenten of frequenties.
Ook wanneer je snel overprikkeld raakt of eerder negatieve ervaringen hebt gehad met bepaalde geluiden, is het belangrijk dit vooraf te bespreken.
Je hoeft een sessie nooit "uit te zitten", als een klank onaangenaam voelt, mag je dat altijd aangeven.
Misschien is luisteren wel een vorm van zelfzorg
We brengen een groot deel van onze dag door met geluid.
Telefoons, verkeer, gesprekken, notificaties, televisie, podcasts....
Maar hoeveel tijd brengen we eigenlijk door met bewust luisteren?
Sound healing draait uiteindelijk misschien wel om iets heel eenvoudigs: luisteren zonder iets te hoeven doen.
Naar een klankschaal die langzaam uitsterft, naar een gong die door de ruimte beweegt, naar je eigen ademhaling en misschien uiteindelijk naar je eigen lichaam.
Dat is de manier waarop ik sound healing binnen Wohoflow zie.
Bekijk hier nog andere mogelijkheden om diper in je lichaam te zakken bij Wohoflow te Antwerpen, Schoten.
